یبوست بعد از زایمان طبیعی و سزارین : ۷ روش سریع رفع یبوست + علائم خطر

یبوست بعد از زایمان یکی از مشکلات شایع این دوران است. این مشکل می‌تواند با دفع مدفوع سفت، زور زدن، نفخ و احساس تخلیه نشدن کامل روده همراه باشد. یبوست هم پس از زایمان طبیعی و هم بعد از سزارین می تواند شما را درگیر کند. معمولاً با اصلاح تغذیه، نوشیدن مایعات کافی و تحرک مناسب نیز به راحتی درمان می شود و نیازی به نگرانی نیست. بااین‌حال، اگر یبوست طولانی شود یا با درد شدید شکم و استفراغ همراه باشد، لازم است علت آن بررسی گردد.

اگر پس از زایمان با مشکل دفع روبه‌رو شده‌اید، در این مقاله با علت یبوست، روش‌های خانگی رفع آن و زمان مناسب مراجعه به پزشک آشنا خواهید شد. با ما همراه باشید.

چرا بعد از زایمان دچار یبوست می‌شویم؟

یبوست پس از زایمان معمولاً نتیجه یک عامل یکتا و ثابت نیست. چند تغییر جسمی و رفتاری می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:

• تغییرات هورمونی: تغییر سطح هورمون‌ها پس از بارداری می‌تواند بر حرکات دستگاه گوارش تأثیر بگذارد.
• کم‌آبی بدن: تعریق، خون‌ریزی زایمان و دریافت نکردن میزان کافی مایعات ممکن است سفت شدن مدفوع را به همراه داشته باشد.
• مصرف داروها: بعضی داروهای مسکن، به‌ویژه داروهای اپیوئیدی و مکمل‌های آهن می‌توانند یبوست ایجاد کنند.
• ترس از دفع: درد بخیه‌های زایمان طبیعی، پارگی پرینه یا هموروئید ممکن است باعث شود مادر سعی کند تا می تواند دفع را به تعویق بیندازد.
• کم‌تحرکی و تغییر برنامه روزانه: استراحت طولانی، خستگی و بی‌نظمی وعده‌های غذایی می‌توانند عملکرد روده را کند کنند.
• تغییرات عضلات کف لگن: کشیدگی عضلات هنگام زایمان ممکن است در بعضی مادران دفع را دشوارتر نماید.

همانطور که مشاهده کردید یبوست بعد از سزارین صرفا به دلیل عمل جراحی شما نمی تواند باشد. همان‌طور که زایمان طبیعی نیز همیشه باعث یبوست نمی‌گردد.

سابقه یبوست در بارداری چه تأثیری بر یبوست بعد از زایمان دارد؟

اگر مادر در دوران بارداری یا حتی پیش از آن سابقه یبوست داشته باشد، ممکن است این مشکل پس از زایمان نیز ادامه پیدا کند. در این شرایط، تنها تغییر رژیم غذایی برای رفع مشکل کافی نیست و باید عواملی مانند عادت‌های دفع، داروهای مصرفی و احتمال وجود یبوست مزمن بررسی گردند. اطلاع دادن سابقه مشکلات گوارشی به پزشک می‌تواند به انتخاب روش مناسب برای درمان کمک کند.

بیشتر بخوانید: لابیاپلاستی در کرج

بروز یبوست در زایمان طبیعی بیشتر است یا سزارین؟

یبوست هم بعد از زایمان طبیعی و هم پس از سزارین شایع است. نمی‌توان گفت که همیشه در یکی از این دو روش بیشتر اتفاق می‌افتد. همانطور که در بخش علت ها بیان کردیم، نوع زایمان جز تنها علت این مشکل نیست. شرایط جسمی مادر و داروهای مصرفی نقش مهمی دارند.

پس از زایمان طبیعی، درد بخیه‌های پرینه، پارگی بافت‌ها یا هموروئید ممکن است باعث ترس از دفع و به تعویق انداختن آن گردد. در مقابل، بعد از سزارین، مصرف بعضی داروهای مسکن، کاهش تحرک و کند شدن موقت حرکات روده می‌توانند احتمال یبوست را افزایش دهند. در هر دو حالت، نوشیدن آب کافی، مصرف تدریجی فیبر و فعالیت سبک متناسب با وضعیت جسمی می‌تواند به بهبود دفع کمک کند.

یبوست بعد از زایمان چقدر طول می‌کشد؟

ممکن است اولین دفع مدفوع تا حدود سه یا چهار روز پس از زایمان به تأخیر بیفتد. این تأخیر به‌تنهایی همیشه نشانه بیماری نیست، به‌خصوص اگر مادر درد شدید یا علائم غیرعادی نداشته باشد. بااین‌حال، مدت طبیعی به شرایط فرد، نوع زایمان، داروهای مصرفی و وضعیت دستگاه گوارش بستگی دارد.

اگر چند روز از زایمان گذشته و هنوز دفع نداشته‌اید، بهتر است با پزشک یا تیم مراقبت پس از زایمان مشورت نمایید. ادامه یبوست با وجود اصلاح تغذیه یا بدتر شدن علائم نیز نیاز به بررسی دارد.

برای یبوست بعد از زایمان چه بخوریم؟

تغذیه مناسب یکی از مؤثرترین راه‌های کمک به نرم شدن مدفوع و منظم شدن حرکات روده است. بهتر است این مواد را به‌تدریج در برنامه غذایی خود قرار دهید:

• آلو و آلوخشک: به دلیل داشتن فیبر و ترکیباتی مانند سوربیتول، ممکن است به دفع راحت‌تر کمک کنند.
• میوه‌های تازه: گلابی، سیب با پوست و کیوی از گزینه‌های مناسب هستند.
• سبزیجات و حبوبات: سبزیجات پخته، عدس و لوبیا به افزایش دریافت فیبر کمک می‌کنند.
• غلات کامل: نان سبوس‌دار و جو دوسر را جایگزین بخشی از غلات تصفیه‌شده کنید.
• آب و مایعات: در طول روز به‌اندازه کافی آب بنوشید. نیاز به مایعات در دوران شیردهی ممکن است بیشتر باشد.

افزایش فیبر را تدریجی انجام دهید تا نفخ تشدید نشود. اگر محدودیت پزشکی در مصرف مایعات دارید، مقدار مناسب را با پزشک هماهنگ کنید.

روش‌های رفع یبوست بعد از زایمان در خانه

در کنار اصلاح تغذیه، رعایت چند نکته ساده می‌تواند دفع را آسان‌ نماید:

۱. دفع را به تعویق نیندازید. هر زمان احساس نیاز به دستشویی دارید، در صورت امکان برای دفع اقدام کنید.

۲. از زور زدن شدید خودداری کنید. فشار زیاد می‌تواند درد هموروئید یا شقاق مقعد را تشدید کند. قرار دادن یک زیرپایی کوتاه زیر پاها هنگام نشستن روی توالت نیز ممکن است به دفع راحت‌تر کمک کند.

۳. پیاده‌روی سبک داشته باشید. اگر وضعیت جسمی شما اجازه می‌دهد، با تأیید پزشک به‌تدریج فعالیت خود را افزایش دهید. به‌خصوص پس از سزارین یا زایمان همراه با عارضه.

۴. به استراحت و تغذیه منظم توجه کنید. کمک گرفتن از اطرافیان برای مراقبت از نوزاد می‌تواند فرصتی برای استراحت و صرف وعده‌های غذایی منظم فراهم کند.

۵. درباره داروهای ملین سؤال کنید. اگر روش‌های بالا کافی نبودند، پزشک ممکن است مکمل فیبر، نرم‌کننده مدفوع یا ملین مناسب را توصیه نماید. در دوران شیردهی، انتخاب دارو باید با توجه به شرایط مادر و نوزاد انجام شود. داروهای تجویزشده، از جمله آهن یا مسکن، را نیز خودسرانه قطع نکنید.

بیشتر بخوانید: بهترین دکتر برداشتن رحم در کرج

چگونه هنگام دفع از بخیه‌های زایمان طبیعی محافظت کنیم؟

اگر پس از زایمان طبیعی دچار پارگی پرینه یا بخیه شده‌اید، نگرانی از باز شدن زخم ممکن است دفع را برایتان دشوار کند. هنگام دفع می‌توانید یک پد تمیز را به‌آرامی روی ناحیه بخیه نگه دارید تا احساس کشش و ناراحتی کمتر شود. پس از دفع نیز ناحیه را مطابق توصیه‌های مراقبتی تمیز کنید و از فشار آوردن بیش از حد خودداری نمایید. در صورت درد غیرعادی یا مشاهده تغییرات نگران‌کننده در زخم، وضعیت را با پزشک در میان بگذارید.

علت درد شکم و دور ناف بعد از زایمان: آیا یبوست عامل آن است؟

بله، یبوست می‌تواند یکی از علت‌های درد شکم و اطراف ناف پس از زایمان باشد. تجمع مدفوع در روده و گازهای گوارشی ممکن است باعث نفخ، احساس سنگینی، دل‌پیچه و درد در بخش‌های مختلف شکم، از جمله اطراف ناف شود. این درد گاهی با دفع مدفوع یا خروج گاز کاهش پیدا می‌کند.

بااین‌حال، هر درد شکمی بعد از زایمان ناشی از یبوست نیست. انقباضات رحم هنگام جمع شدن آن، عوارض پس از سزارین و برخی مشکلات گوارشی یا عفونت‌ها نیز می‌توانند درد ایجاد کنند. بنابراین، محل درد به‌تنهایی برای تشخیص علت کافی نیست.

اگر درد شکم یا دور ناف شدید، مداوم یا رو به افزایش است یا همراه با تب، استفراغ، اتساع شکم، ناتوانی در دفع گاز یا خون‌ریزی غیرعادی بروز می‌کند، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود. در صورت درد جدید و نگران‌کننده پس از زایمان نیز بهتر است برای مشخص شدن علت با پزشک مشورت کنید.

چه زمانی یبوست بعد از زایمان خطرناک است؟

اگر یبوست با هر یک از علائم زیر همراه شد، پیگیری پزشکی اهمیت دارد:

• درد شدید یا رو به افزایش شکم
• استفراغ یا اتساع قابل‌توجه شکم
• ناتوانی در دفع گاز، به‌خصوص همراه با درد و استفراغ
• خون‌ریزی قابل‌توجه از مقعد یا مدفوع سیاه و قیری
• تب یا بدتر شدن وضعیت عمومی
• ادامه یبوست با وجود اقدامات خانگی یا تکرار مداوم آن

بررسی یبوست بعد از زایمان توسط دکتر معصومه عابد در کرج

اگر پس از زایمان طبیعی یا سزارین در کرج با یبوست مداوم، دفع دردناک یا نگرانی درباره بخیه‌ها و هموروئید مواجه هستید، بررسی علت مشکل اهمیت دارد. دکتر معصومه عابد، متخصص زنان و زایمان در کرج، می‌تواند در ارزیابی مشکلات مرتبط با سلامت زنان و دوران پس از زایمان به شما کمک کند.

در صورت تداوم علائم، بهتر است برای بررسی داروهای مصرفی، وضعیت دفع و احتمال وجود مشکلاتی مانند هموروئید یا اختلال عملکرد کف لگن، مشاوره پزشکی دریافت کنید. بسته به علت، ممکن است به ارزیابی بیشتر یا ارجاع به متخصص گوارش نیاز باشد. ایشان به عنوان یکی از متخصصین با تجربه در زمینه سزارین در کرج و زایمان طبیعی در کرج می توانند شما را در مسیر بارداری و بعد از آن به خوبی راهنمایی و مراقبت کنند.

• شماره های تماس: 02632216406 – 09302705151 – 02634001833
• آدرس: کرج، خیابان بهشتی، بین میدان شهدا و چهارراه طالقانی، ساختمان پزشکان رازی، طبقه ششم، واحد ۶۴

سوالات متداول درباره یبوست بعد از زایمان

آیا یبوست بعد از زایمان طبیعی است؟

بله، این مشکل شایع است و ممکن است به دلیل کم‌آبی، تغییرات هورمونی، مصرف داروها یا ترس از درد هنگام دفع ایجاد شود.

آیا یبوست بعد از زایمان به بخیه‌ها آسیب می‌زند؟

دفع معمولاً باعث باز شدن بخیه‌های پرینه نمی‌شود. بااین‌حال، زور زدن شدید می‌تواند درد و ناراحتی را افزایش دهد. برای کاهش فشار، مدفوع را نرم نگه دارید و در صورت درد شدید یا تغییر وضعیت زخم با پزشک تماس بگیرید.

آیا مصرف ملین در دوران شیردهی مجاز است؟

بعضی ملین‌ها در دوران شیردهی قابل استفاده می باشند. اما انتخاب دارو به نوع ملین، وضعیت مادر و شرایط نوزاد بستگی دارد. تجویز این داروها باید حتما توسط پزشک انجام گردد.

آیا یبوست بعد از زایمان باعث بواسیر می‌شود؟

زور زدن مکرر و دفع مدفوع سفت می‌تواند هموروئید را تشدید کند یا به ایجاد شقاق مقعدی کمک کند. نرم نگه داشتن مدفوع و پرهیز از فشار زیاد هنگام دفع اهمیت دارد.

آیا یبوست بعد از زایمان می‌تواند باعث نشت مدفوع شود؟

در برخی مادران، به‌ویژه پس از آسیب عضلات یا اسفنکتر مقعد هنگام زایمان، کنترل دفع ممکن است دشوار شود. یبوست شدید نیز گاهی با نشت مدفوع همراه است. اگر بدون اختیار مدفوع دفع می‌کنید یا کنترل آن برایتان دشوار شده است، این موضوع را با پزشک مطرح کنید.

آیا مصرف شیاف برای یبوست بعد از زایمان مجاز است؟

شیاف‌های مناسب یبوست ممکن است در برخی شرایط استفاده شوند. اما انتخاب آن‌ها به علت و شدت یبوست و وضعیت مادر بستگی دارد. در هر صورت چه در دوران پس از زایمان و چه شیردهی تجویز باید توسط پزشک و با توجه به شرایط جسمانی شما باشد.

آیا مکمل آهن بعد از زایمان را در صورت یبوست قطع کنیم؟

خیر، مکمل آهن تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید. اگر پس از مصرف آن دچار یبوست شده‌اید، با پزشک درباره تنظیم دوز، تغییر نوع مکمل یا روش کنترل یبوست مشورت کنید.

آیا یبوست بعد از زایمان می‌تواند به مشکل مزمن تبدیل شود؟

بله، به‌خصوص اگر مادر پیش از بارداری نیز یبوست داشته باشد یا عوامل زمینه‌ای همچنان وجود داشته باشند. اگر مشکل مرتب تکرار می‌شود یا با اقدامات معمول بهبود پیدا نمی‌کند، بررسی علت زمینه‌ای ضروری است.

بیشتر بخوانید: تاثیر استرس در بارداری بر مادر و جنین